Wordt 2012 het jaar van Video on Demand?
04-01-12 20:30 Geplaatst in: Achtergrondartikelen
Een korte geschiedenis
Video on Demand is niet nieuw. In feite is de gebruikte technologie al jaren beschikbaar. Kijk bijvoorbeeld naar de website trailers.apple.com waar Apple inmiddels al bijna 15 jaar wekelijks de vooraankondigingen van nieuwe speelfilms toont. Een ander bekend voorbeeld is YouTube. Op het moment dat bedrijven volledige speelfilms willen gaan aanbieden, lopen ze uiteraard tegen wat extra uitdagingen aan. Het is geen probleem om even te moeten wachten totdat een film begint met afspelen, maar je wilt niet de hele wachten totdat de film begint. De snelheid van de internetverbinding is daarom erg belangrijk en bepaalt eveneens de kwaliteit. Meestal geldt dat een betere kwaliteit ook een snellere internetverbinding vereist. Verder moet een aanbieder de rechten hebben om de film aan te mogen bieden. Zoiets is in de VS eenvoudig te regelen omdat het grootste gedeelte van de films door slechts enkele filmstudio's gemaakt worden en deze vaak ook een belangrijke rol in de distributie spelen. In de meeste Europese landen geldt dat distributeurs de rechten voor de voor hen interessante films kopen voor één specifiek land of een cluster van landen die dezelfde taal spreken. Een aanbieder zoals Apple die een film dus in verschillende landen wil aanbieden moet een apart contract voor ieder cluster afspreken. Willen ze de film ook nagesynchroniseerd aanbieden of ondertiteld hebben dan zullen ze hier zelf voor moeten zorgen.De aanbieders
De reden waarom Video on Demand de afgelopen jaren interessanter is geworden, komt ook door de wijzigingen in de infrastructuur van de kabelaanbieders. De kastjes waarmee je digitale televisie ontvangt maken gebruik van dezelfde technologie als het modem waarmee je verbinding maakt met internet. Dat maakt het voor de kabelaanbieders mogelijk om interactieve diensten aan te bieden zoals uitzending gemist en de verhuur van films. Aanbieders zoals UPC en Ziggo zijn dan ook al snel gestart met Video on Demand diensten om extra inkomsten te krijgen. Aan de consument wordt deze verhuur via een knop of de afstandsbediening of een apart kanaal aangeboden en kan er 24 uur per dag uit het beschikbare aanbod gekozen worden. Een tweede categorie van aanbieders zijn de ketens van videotheken die het huren van films via internet als alternatief zien voor het huren van de DVDs vanuit de videotheek in de buurt. In Nederland zijn bijvoorbeeld Videoland en MovieMax daar enkele jaren geleden mee gestart. De derde categorie zijn de bioscopen. Pathé heeft in december 2011 deze markt ook betreden als aanvulling op het bioscoopbezoek. Door recente films na enkele maanden al voor bezichtiging thuis aan te bieden, kan men de films in de bioscoopzalen sneller laten rouleren en vollere zaken trekken. Zo komt het tegenwoordig nog zelden voor dat een film langer dan vier weken in de bioscoop draait. De vierde categorie zijn de nieuwelingen op deze markt zoals Apple met oplossingen die via de computer en via kastjes zoals de AppleTV werken. Het aantal aanbieders van Video on Demand diensten is dus toegenomen, maar tegelijkertijd neemt het aanbod van films dat op DVD en Blu-Ray verkocht wordt via winkels af. Zo is in Nederland de Free Record Shop begonnen met het sluiten van de Van Leest vestigingen. De Free Record Shop stapt zelfs uit de verkoop van DVDs en Blu-Ray schijfjes via Internet en zijn een samenwerking met ECI aangegaan. In de winkels die nog wel open zijn, geldt dat men zich meer gaat richten op spelletjes voor spelcomputers zoals de XBOX360, PlayStation en Wii waar momenteel nog meer te verdienen valt. Dat hier meer geld te verdienen valt, blijkt ook uit het feit dat er steeds meer speciaalzaken komen die zich richten op spelletjes voor deze spelcomputers. In deze vierde categorie valt ook Ximon. Deze aanbieder richt zich echter voornamelijk op Nederlandse producties en laat zich daarom niet helemaal vergelijken met de andere aanbieders.
De platformen
Als we naar de bovengenoemde aanbieders kijken dan zien we dat ze op dit moment verschillende markten proberen te bedienen. In principe zijn er voor Video on Demand twee opties. Of je bekijkt de film op je televisie of je bekijkt hem op je computer. Bij het huren van de film op de televisie heb je weer twee verschillende opties. De eerste optie is de film huren via een mediabox van je kabelaanbieder of een kastje zoals de AppleTV. De tweede optie is om een App te installeren op daarvoor geschikte televisies. Pathé is bijvoorbeeld gestart met een App voor Samsung Smart TVs en Blu-Ray spelers, maar heeft aangegeven dat we volgend jaar met Apps voor andere merken komen. Videoland heeft een App voor LG en Philips televisies.Voor de Video on Demand diensten die aangeboden worden via de computer geldt dat je meestal extra programmatuur zoals Microsoft SilverLight (Pathé en Veamer) of een DivXPlayer (Videoland en Moviemax) moet installeren. De technologie die Apple gebruikt zit ingebakken in QuickTime en wordt onder Windows samen met iTunes geïnstalleerd. In de meeste gevallen geldt dat je de film na aankoop binnen 30 dagen moet starten en daarna 48 uur lang kunt bekijken. De bestanden die dus gedownload worden zijn voorzien van een beveiliging om deze voorwaarde af te dwingen. Dat is dan ook de reden waarom je op de computer deze speciale programmatuur moet installeren.
De opkomst van mobiele apparaten zoals iPhones, iPads en andere smartphones en tablets maakt dat een groeiende groep ook op deze apparaten films wil bekijken. Op dit moment heeft in Nederland alleen Apple een voorziening om dat naast de AppleTV ook op deze apparaten mogelijk te maken, maar andere aanbieders hebben aangekondigd dat ze komend jaar ook met een App voor gangbare mobiele platformen zoals iOS en Android te willen komen. Amazon is op gebied ook al heel ver, maar is op dit moment nog geen speler in Nederland.
De kwaliteit
Er zijn een aantal factoren die bepalen in hoeverre de aangeboden films in een Video on Demand dienst kwalitatief vergelijkbaar zijn met de films die aangeboden worden op DVD of Blu-Ray. Ondanks dat het moeilijk is om appels met peren te vergelijken geldt meestal dat de aangeboden films een videokwaliteit hebben die vergelijkbaar met DVD of net iets beter is. De nieuwere films worden meestal in twee resoluties aangeboden: Standard Definition (SD) en High Definition (HD). Het verschil zit in het aantal verticale beeldlijnen en het aantal beeldpunten per beeldlijn oftewel de resolutie. Voor Standaard Definition zijn dat meestal 480 of 576 beeldlijnen afhankelijk van de bron van het materiaal. In de VS gebruikte men traditioneel 480 beeldlijnen in de NTSC standaard en in Europa 576 beeldlijnen in de PAL en SECAM standaarden. Bij de wereldwijd geadopteerde High Definition standaarden zijn dat 720 of 1080 beeldlijnen. De aanbieders zijn op hun website niet duidelijk over welke resolutie ze gebruiken voor de HD versies. Het lijkt er echter op dat de meeste films aangeboden worden in een versie met 720 beeldlijnen om de bandbreedte te beperken. Dat betekent dus dat geen enkele aanbieder bij High Definition de kwaliteit van Blu-Ray kan evenaren. Als je de films pauzeert en naar het beeld kijkt, dan zie je ook dat de kwaliteit duidelijk slechter is dan bij Blu-Ray films op de 720p resolutie. Dat is op zich ook niet zo vreemd als je bedenkt dat de bestandsgrootte door de compressie 3 tot 4 keer kleiner is zodat de film via een normale Internetverbinding verstuurd kan worden.Een ander aspect is de aanwezigheid van ondertiteling. Voor de films die Apple aanbiedt geldt dat ze sporadisch van Nederlandstalige ondertiteling voorzien zijn. Voor de Nederlandse aanbieders geldt dat de ondertiteling meestal aanwezig is, maar niet uitgeschakeld kan worden. Voor beide keuzes zijn voor- en tegenstanders te vinden. Voor de audio is het een ander verhaal. Alleen de films die je huurt vanaf je mediabox of via Apple zijn van 5.1 meerkanaalsgeluid voorzien. De aanbieders van oplossingen die (ook) op een computer werken geven je alleen stereogeluid. Dat maakt dat je als klant dus een keuze moet maken om of Nederlandse ondertiteling te hebben of meerkanaalsgeluid. Het is dus wachten op een aanbieder die zowel Nederlandstalige ondertiteling aanbiedt als meerkanaalsgeluid. De vorm die Apple hanteert waarbij de ondertiteling optioneel is en je daarnaast bij een aantal films ook voor de audio en ondertiteling in andere talen kunt kiezen zou een goed uitgangspunt zijn.
Het aanbod
Op dit moment verschilt het aanbod sterk tussen de verschillende aanbieders. Pathé lijkt zich momenteel met name te richten op de films die zojuist op DVD en Blu-Ray verschenen zijn, terwijl Videoland en Moviemax ook oudere films aanbieden. Apple zit daar zo'n beetje tussenin met een aanbod van nieuwe films in combinatie met wat oudere films. Op dit gebied is zeker nog verbetering mogelijk omdat bijvoorbeeld geen enkele aanbieder alle Oscar winnende films van de afgelopen 15 jaar aanbiedt of bijvoorbeeld de complete James Bond collectie. Verder is het moeilijk om aan te geven welke aanbieder nu het beste aanbod heeft. Apple heeft aanzienlijk minder films dan de andere aanbieders, maar bijvoorbeeld wel titels zoals de Jurrasic Park en de Bourne trilogie. De andere aanbieders heeft dan vervolgens wel een aanzienlijk beter aanbod met Nederlands gesproken films voor het gehele gezin.Met het reduceren van het aanbod via de speciaalzaken en warenhuizen is het kopen van films via internetwinkels zoals BOL.com en Amazon interessanter geworden. Deze aanbieders maken meestal gebruik van derde partijen die de artikelen in hun eigen magazijnen houden totdat ze verkocht worden. Het maakt voor hen dus niet zoveel uit om filmtitels langer aan te bieden. Maar ook hier is de ruimte uiteindelijk niet onbeperkt en dus zullen films op een gegeven moment gedumpt worden. Daarnaast is het voor een distributeur niet interessant om een film die na een aantal jaren opnieuw populair wordt, in een nieuwe oplage aan te bieden. Dit soort nadelen heb je bij digitale distributie niet. Of de film nu 10, 100 of 10.000 keer per maand gekocht wordt, de benodigde opslagruimte voor die film neemt niet toe. Op het moment dat een film dus eenmaal is aangeboden in een Video on Demand dienst, dan zou het dus geen probleem moeten zijn om deze film tot in lengte van dagen aan te bieden. In theorie zou dit dus betekenen dat een aanbieder alle films die ooit op DVD verschenen zijn in Nederland zou moeten kunnen aanbieden. De praktijk is dat dit natuurlijk nogal wat voeten in aarde zou hebben omdat de rechten tot de films ook aangekocht moet worden, ze gecodeerd moeten worden en op een gebruiksvriendelijke wijze in overzichten getoond moeten kunnen worden. Maar het huidige gat tussen dit extreme geval en het huidige aanbod is erg groot.
Bij de overgang van fysieke media zoals DVD en Blu-Ray is het daarnaast de vraag of we ook niet af kunnen stappen van het principe van regiocodes. Deze voorziening maakte het voor filmdistributeurs mogelijk om films gefaseerd uit te brengen. Dit stamt nog uit de tijd dat er zes maanden kon zitten tussen het moment dat een film in de VS in première ging en het moment dat Europa aan de beurt was. Men wilde dus voorkomen dat een film die in Europa nog in de bioscoop moest gaan draaien in de VS al op DVD beschikbaar was en dus na aankoop in de VS in Europa al thuis op de bank te bekijken was. Inmiddels is de periode tussen de Amerikaanse en Europese première sterk gereduceerd en de echt populaire films gaan zelfs op dezelfde dag in première. De meeste bioscopen in Nederland zijn inmiddels ook overgestapt op digitale projectie wat hierbij helpt omdat men de film kort voor de premièredatum pas hoeft aan te leveren en daarmee piraterij hoopt te voorkomen. We zitten echter nog steeds vast aan de regiocodes waardoor films die al enkele jaren oud zijn nog steeds niet te bekijken zijn in Europa op het moment dat de regulering niet meer nodig is. Het is niet terecht om te spreken van censuur, maar het gevolg is wel dat potentieel interessante films niet beschikbaar komen in andere regio's. Gezien de beperkte meerkosten om een film ook middels Video on Demand aan te bieden in andere regio's kan dit een mooi neveneffect zijn van een verschuiving naar digitale distributie en zelfs extra omzet opleveren.
De prijs
Een belangrijk aspect bij het succes van de Video on Demand diensten zal de prijs worden. De meeste DVDs kosten net na introductie ergens tussen de €15 en €20. Na enkele maanden moeten ze plaats maken voor de nieuwe titels en verschijnen ze in de rekken met twee DVDs voor €15. Dat betekent dus dat je een film die zes tot twaalf maanden oud is dus voor €7,50 kunt kopen. Voor Blu-Rays geldt dat de prijs na 12 maanden in de buurt van de €10 ligt. De meeste aanbieders van Video on Demand vragen zo'n €5 voor een film in standaard resolutie en €6 in HD resolutie. Voor oudere films geldt dat de prijs iets lager ligt. De vraag is dus of je vandaag een film wilt huren die je over een paar maanden voor een paar euro meer kunt kopen en daarna zo vaak kunt bekijken als je wilt. Op de gekochte DVD of Blu-Ray krijg je vaak ook extra's die in veel gevallen nog ontbreken in de gekochte films. Apple is hier al wel mee begonnen bij een aantal titels op het moment dat je film koopt en andere aanbieders bieden soms gratis een video aan waarin een blik achter de schermen geworpen wordt.
De wijze van betaling verschilt ook tussen de aanbieders. Aanbieders zoals Apple en de kabelaanbieders kunnen gebruik maken van de bestaande betalingsgegevens die ze hebben van hun klant. Bij de andere aanbieders geldt dat je of vooraf een tegoed aanschaft dat je aanspreekt op het moment dat je een film huurt of dat je per film via iDeal of creditcard kunt betalen. Videoland en Moviemax stellen je ook in staat om via SMS te betalen of door te bellen naar een 0900 nummer.
Kopen in plaats van huren
Het uitgangspunt bij Video on Demand is dat je de film huurt. De mensen die verwachten dat in 2012 meer films via Video on Demand worden gehuurd dan er worden verkocht op DVD en Blu-Ray vergeten een belangrijk voordeel van het kopen van een fysiek medium. Je kunt de films immers vaker bekijken zonder dat je er opnieuw voor moet betalen. Met de huidige prijzen loont het nog om een DVD of Blu-Ray te kopen als je verwacht dat je deze minimaal twee keer gaat bekijken. Een aantal aanbieders stelt je in staat om films te kopen. Dat is op dit moment nog niet altijd aantrekkelijk om een aantal redenen. Kopen betekent bij de meeste aanbieders dat je dezelfde film krijgt als die je anders huurt. Dat wil zeggen dat je dezelfde beperkingen hebt en dus geen meerkanaalsgeluid hebt, de ondertiteling niet optioneel is en de videokwaliteit vergelijkbaar is met DVD of net iets beter. Dat hoeft op zich geen probleem te zijn als daar maar een aantrekkelijke prijs tegenover staat. En dat is nog niet het geval. In een aantal gevallen worden films tegen een gunstigere prijs aangeboden, maar voor iets oudere films is de kans groot dat een bezoekje aan de Free Record Shop, Mediamarkt of warenhuis je een goedkopere versie op DVD (of soms zelfs Blu-Ray) oplevert zonder de bovengenoemde beperkingen. Daarnaast geldt dat de films die je koopt nog steeds van een kopieerbeveiliging voorzien zijn. Dat betekent dus dat de film weliswaar gecomprimeerd is met een gangbare standaard zoals Microsofts Windows Media Video 10 of Divx, maar dat je speciale programmatuur nodig hebt om de beveiligde bestanden af te spelen. De film dus op een USB stick zetten en afspelen op je Blu-Ray speler is er niet bij. Bovendien geldt dat op het moment dat de programmatuur niet langer verschijnt, kun je de film dus niet langer afspelen. Stopt Microsoft dus met SilverLight of wordt de Divx speler niet langer voor Mac OS X geleverd dan is de kans groot dat je na een aantal jaar de films niet meer kunt bekijken. Verder kun je de film in sommige gevallen alleen bekijken op de computer waar je deze gekocht hebt. Als je dus een nieuwe computer koopt, kun je film niet langer bekijken. Ook dit is iets dat Apple iets beter geregeld heeft door de gekochte films te koppelen aan je iTunes account waar je meerdere computers kunt machtigen en deze machtiging weer in kunt trekken als je de computer niet langer gebruikt of verkoopt. Een wenselijke aanvulling is dat ze evenals bij iBooks en Apps je ook in staat zouden stellen om een gekochte film later opnieuw te downloaden. Op die manier hoef je zelf geen backup te maken van de films die je gekocht hebt.Conclusie
Het lijkt erop dat Video on Demand inderdaad op het punt staat om volgend jaar serieus door te breken. Het aantal aanbieders is sterk gegroeid en de geuite ambities liegen er niet om. Of alle aanbieders zo succesvol zijn als ze hopen, zal vooral afhangen van de vraag of ze bereid zijn een dienst te leveren waarop de klant zit te wachten. Het is duidelijk dat er momenteel nog geen enkele aanbieder is die op alle fronten beter is dan de andere aanbieders. Het hangt dus sterk af van je wensen welke aanbieder voor jou de beste keus is.Links
http://www.apple.com/nl/appletv/http://www.upc.nl/televisie/digitale-tv/
https://www.ziggo.nl/#tv-gids/on-demand/
http://www.pathe-thuis.nl/
http://www.veamer.nl/
http://www.videolandondemand.com/
http://www.moviemaxonline.eu/
http://www.ximon.nl/